'Triết lý' của người đi hái măng rừng

"Măng là lộc của rừng, muốn hưởng lộc lâu dài thì phải có trách nhiệm với rừng, phải bảo đảm an toàn rừng", đó là triết lý của những người dân nông dân đi hái măng rừng.

Ăn “lộc" thì phải có một cách đầy đủ đủ trách nhiệm

Gần sáng, khi màn đêm còn bao trùm không gian, ông Nguyễn Văn Sáu, trong năm này 60 tuổi, ở xã Đồng Nai, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước đã lay tôi dậy, giọng tỉnh như độc lạ ngủ: “Sao, có dậy nổi đi rừng với tôi không?”.

Tôi lồm ngồm ngồi dậy, hỏi: “Sao phải đi sớm như ăn trộm vậy chú Sáu?”. Ông cười đáp: “Bây giờ chưa nấu phải chính vụ mùa măng, họ muốn có nhu cầu đi hái nhiều lắm, nếu ngủ cho đẫy, đứng bóng mới dậy đi thì thôi trong nhà chơi cho khoẻ. Lúc đó họ muốn có nhu cầu hái về hết rồi, lấy đâu lượt mình”.

Ông Sáu vừa nói vừa nai nịt kín người, áo dài tay, găng tay bằng vải bố, khăn trùm đầu, đội mũ, đeo vớ (tất) và xỏ ủng nhựa. khí cụ hái măng chỉ sự giản dị hóa là con rựa đi rừng và chiếc gùi đeo sau lưng.

Chúng tôi thoát cua nhà trời vẫn giữ được tối bưng. Trên hành trình đi, cửa hàng đón thêm một member nữa, là anh Nguyễn Quang Tám (42 tuổi), cách nhà ông Sáu vài cây số. “Khoảng 2 - 3 tháng nữa, vào mùa mưa, măng mới nhiều. thời điểm đó này măng chưa rộ, còn hiếm. Nhưng nổi tiếng vẫn đi, cậu biết vì sao không?”, ông Sáu hỏi rồi tự trả lời: “Vì măng rừng hiếm nên bán giá tốt cao. Một điều cần thiết nữa là để không phải mùa mưa, nên đi rừng đỡ vất vả hơn. Ít muỗi, vắt, rắn rết, không trơn trượt. Có lần nữ game thủ tôi đi hái măng, nó ham quá, đến lúc tối quay trở ra thì trời tối. Đường trơn, gùi măng nặng lại đi vội nên trượt ngã, đầu gối co đập xuống cạnh đá nhọn, về tốn bao nhiêu tiền thuốc, điều trị cả tháng trời mới cà nhắc di chuyển được. Nên vào mùa mưa, tôi ít đi, mặc dù thế lúc đó măng nhiều, nhưng rẻ lắm, chưa kể là vất vả”.

Ông Sáu bảo: "Muốn ăn lộc của rừng lâu nhất thì phải yêu rừng, biết bảo đảm an toàn rừng". Ảnh: Phúc Lập.

Nơi cửa hàng đến thuộc rừng Nam Cát Tiên. băng qua khá nhiều người vườn tiêu, điều, cà phê, cửa hàng mới vào đến cửa rừng. Lúc này, hành trình đi gian khổ hơn, nền đất rừng dưới chân lúc lầy lội, khi lại trơn trợt bởi lớp rêu xanh rì, còn ướt sương đêm. “Chú ý khi lội qua suối, vì đáy suối là lớp đá bám đầy rêu, rất trơn. Đó cũng là nguyên do vì sao đi rừng phải mang ủng cao su, có gai, khả năng kết bám tốt”, ông Sáu nhắc tôi.

Băng qua đường suối nước sâu, cửa hàng đến khu rừng rậm lồ ô rậm xen lẫn một đôi cây gỗ lớn. Lẩn khuất dưới tán rừng có nhiều búp măng vừa nhú lên khỏi mặt đất cạnh các cây măng lớn đã vượt qua đầu người. Đến một bụi lồ ô lớn, ông Sáu gạt lớp lá phủ dày dưới gốc, lộ ra mấy búp măng vừa nhú cao chừng 20cm. Ông cào thêm lớp đất mềm bao quanh mấy đọt măng, sau đó 1 dùng cây rựa cắt măng sát mặt đất.

Bỏ “chiến lợi phẩm” đi đầu vào gùi, ông cười bảo: “Măng nhiều nhất trên vùng bị đau vực gần suối, vì mát, nhiều nước, lồ ô vươn lên là mạnh. Nhiều khi chỉ cần một bụi lồ ô lớn là hái đầy một gùi măng rồi. Nhưng phải thuộc địa bàn rừng mới biết đoạn suối nào nhiều lồ ô”.

Tiếp tục men theo một sườn dốc xoai xoải tiến sâu vào rừng, cửa hàng thấy cả năm khoảnh toàn lồ ô, những ngọn măng cao từ 0,5 - 1m, nhọn hoắt như bãi chông chĩa mũi lên trời. Ông Sáu bảo, măng lên cỡ này già rồi, không ăn được.

Nhờ biết bảo đảm an toàn rừng, miễn phí hái tận diệt, mà mỗi một khi nông nhàn, một chuyến đi rừng ông Sáu kiếm được vài trăm ngàn. Ảnh: Phúc Lập.

Sau đó, ông bỏ gùi trên lưng, ngồi xổm, sử dụng dao đào những chồi măng đang nhô lên khỏi mặt đất. Tuy nhiên, ông không đào hết, mà chừa lại vài chồi. “Mỗi bụi mình chừa lại một nửa cho lên, để mùa sau còn thêm măng mà hái. Chứ đào sạch thì bụi tre sẽ không vươn lên là được. Đây là lộc của rừng, mình hái hết là tận diệt, nên phải biết bảo đảm an toàn rừng thì rừng mới có lộc cho chính bản thân mình chứ”, ông Sáu cười.